“Adele Block-Bauer One” đó
là tên của một bức tranh sơn dầu nổi tiếng mới vừa được
viện bảo tàng New York City đấu cược và mua lại với giá 135
triệu đôla. Trả lời báo chí ,Mario Ritter, một chuyên viên của viện
bảo tàng nầy cho hay “đây là lần đầu tiên chúng tôi phải
‘rống hết sức’ mình để đổ tiền mua cho được bức tranh sơn dầu
có một không hai nầy!”. Quả thật đây là bức tranh kỳ lạ mới
nhìn ai cũng nghĩ là nó được khai quật từ một nơi nào đó trong
kim tự tháp, bởi chính cái nhìn, ánh mắt của người phụ nữ
trong tranh. Thật ra đây chính là tác phẩm của đầu thế kỷ thứ
20, mang đậm nét Do Thái.
Tuy
nhiên, giá trị của bức tranh không nằm ở chổ tiền bạc mà
chính là nó ẩn chứa những khúc mắt, một lịch sử lịch sử hết
sức bất thường, một câu chuyện kỳ thú của bức tranh tuyệt mỹ
nầy.
….Các
đây hơn một thế kỷ, có một người con gái sống tại Áo tên
là Adele Bloch-Bauer một phụ nữ vừa thông minh, vừa đẹp, và
giàu có sang trọng. Càng gần đến tuổi biết yêu, Adele càng
đẹp lộng lẫy chừng nấy. Nhiều chàng trai phải ngây ngất trước
vẽ đẹp dịu kỳ của nàng. Trong số cánh đàn ông đó có
Ferdinand Bloch-Bauer, một kẻ si tình nhất. Và sau cùng chính
chàng là người chinh phục được trái tim Adele.
Ferdinand
Bloch-Bauer, người đàn ông trung hậu rất yêu thương vợ, để
“giư”õ được sắc đẹp mãi mãi của vợ mình, một hôm ông mời một
họa sĩ tài ba có tên Gustav Klimt đến để vẻ bức chân dung của
nàng vào năm 1907.
Sau
khi bức tranh được hòan tất, thì người phụ nữ trong tranh có
một cái nhìn khác thường vô cùng. Khi ngắm nhìn, khuôn mặt
người phụ nữ trong tranh có cái gì đó rất bí ẩn lạ kỳ. Có
thể nói Gustav Klimt không chỉ vẽ bằng cọ, bằng mực, mà còn
vẽ hình của nàng bằng cả…trái tim của mình. Hình người đẹp
được ông thể hiện trên nền được giác bằng vàng rồng. Nhiều
chuyên gia về tranh sơn dầu trên thế giới khẳng định bức tranh
trông giống như những bức họa được vẽ do các họa sĩ ai Cập
cách nay hằng ngàn năm về trước. Thời điểm đó, Klimt đã vẽ
cho gia đình của Ferdinand Bloch-Bauer tồng cộng 5 bức họa cả
thảy. Nhưng bức họa vẽ Adele được xem là bức họa “có hồn”
nhất. Tiếc thay mười bảy năm sau, tức năm 1925 thì người phụ
nữ trong bức tranh sơn dầu qua đời.
Vào
năm 1938, thời điểm thế giới đang đối đầu với cuộc đại chiến
lần thứ hai, giữa phe Ðồng Minh và phe Phát Xít. Hít-le (Adolf
Hitler), nhà độc tài Phát Xít Ðức đem quân đổ bộ trên nước
Áo. Vì biết mình là người Aùo gốc Do Thái, Ferdinand Bloch-Bauer
tìm cách lánh nạn sang Thụy Sĩ . Oâng viết một bức thư mật cho
người nhà và bảo rằng những bức họa của họa sĩ Klimt nên
được trao cho các thành viên còn sống sót trong gia đình cất
giữ vì sợ bọn Phát Xít cướp mất. Tiếc thay, ước nguyện của
ông không thành hiện thực, quá muộn màng, bọn Phát Xít đã
càn quân đến nơi. Khi đặt chân đến Aùo, quân Ðức Quốc Xã tóm
hết tất cã của cải của gia đình, gồm luôn cả những bức tranh
sơn dầu quý báo do Klimt vẽ.
May
mắn thay, trong gia đình của Bloch-Bauer, có một thành viên trốn
khỏi nước Áo đó là bà Maria Altmann. Hiện nay bà đang sống
tại Los Angeles, California.
Quả
thật lá rụng về cội, Vào năm 1998, chánh phủ Áo ban hành
luật về các tác phẩm nghệ thuật bị Ðức Quốc Xã lấy cắp,
luật nầy nêu rỏ là “tất cả các viện bảo tàng trên thế giới
phải hòan trả những tác phẩm nghệ thuật nói trên cho những
gia đã từng sở hửu chủ trước chiến tranh thế giới thứ hai
bùng nổ” .
Bà
Maria Altmann năm nay 90 tuổi phải ròng rả gần 8 năm trời cải
vã kiện tụng, cuối cùng vào tháng giêng vừa qua một nhóm các
chuyên viên ở Vienna, nước Aùo quyết định rằng các bức họa
trên đây phải trả về Altmann và gia đình của bà.
Bà
Maria Atlmann nói “Tôi không thể nào hạnh phúc hơn được nữa”
vừa đưa tay sờ bức tranh, đôi mắt nhìn thật kỹ từng chi tiết
một. Bà nói tiếp “ròng rã lắm rồi gần 8 năm cay đắng đấu
tranh, hôm nay mới tận mặt nhìn lại đứa cháu của mình”. Thật
vậy 60 năm qua bức tranh sơn dầu nầy được đặt tại Vienna, “nàng
nằm” đó mà không biết rồi đây số phận sẻ thuộc về tay ai.
“tôi từng sống ở Vienna, bây giờ sống tại Los Angeles và bây
giờ cháu gái của tôi theo tôi đến Mỹ quốc nầy”.
Hôm
nay, tuổi đời của bà đã đến lúc cảnh “chiều tàn” nên tháng
rồi bà và gia đình đã quyết định “gã” đứa cháu gái “Adele
Bloch-Bauer” và các bức họa khác cho anh chàng Lauder. Ronald
Lauder người sáng lập và cũng là chủ tịch của Neue Galerie, một
viện bảo tàng nhỏ, chuyên về các nghệ thuật Aùo và Ðức có
trụ sở ở New York.
Maria Altmann rất muốn mọi người ai cũng có thể đến xem những bức họa nổi tiếng của gia đình mình.
Năm
bức họa của nhà họa sĩ tài ba Gustav Klimt sẻ được trưng bầy
tại Neue Galerie, trong thời gian 2 tháng, hy vọng sẻ có nhiều du
khách đến chiêm ngưỡng vào đầu tuần tới.
Hãy
đến mà xem “người đẹp” không chỉ vì nàng có đôi mắt đẹp, một
cái nhìn chất chứa nhiều ẩn khuất mà nàng Adele Bloch-Bauer
còn ….. trị giá 135 triệu đôla.
Biên dịch: Nguyễn Thành Phong
